Có những hồ sơ đọc xong khiến người ta phải kiểm tra lại ngày sinh. Hồ sơ của Nguyễn Thu Phương là một trong số đó. Hai bằng đại học song song, ba chứng chỉ tài chính quốc tế, năm công việc trong đúng hai năm, và một vị trí cố vấn độc lập giành được không phải nhờ CV mà nhờ một buổi cà phê. Tất cả những điều đó xảy ra trước khi cô tròn 23 tuổi.
Nhưng nếu chỉ nhìn vào bảng thành tích, người ta sẽ bỏ lỡ điều thú vị nhất ở Phương: cô không đi tìm câu trả lời đúng. Cô đi tìm chỗ mà con số đang nói dối.
Học một ngành để tin, học một ngành để nghi ngờ
Phương lớn lên trong một gia đình không ai làm tài chính. Bố mẹ cô là giáo viên ở TP. Hồ Chí Minh, kiểu gia đình mà tiền bạc được ghi gọn trong vài cuốn sổ, minh bạch nhưng chẳng có gì để phân tích.
Vậy nên năm 2021, khi vào Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh, quyết định đầu tiên của Phương khiến cả nhà phải họp bàn: học song song hai ngành, Tài chính Quốc tế và Kiểm toán. Lý do cô đưa ra không giống một cô tân sinh viên mười tám tuổi chút nào. Tài chính dạy cách đọc những gì con số nói ra. Kiểm toán dạy cách tìm những gì con số đang giấu đi. Học một mình ngành nào, theo cô, cũng chỉ nhìn được nửa bức tranh.
Cách nhìn hai mặt đó đi theo Phương suốt hai năm sau, qua từng tấm bằng, từng công việc, từng quyết định.
Một năm không có buổi tối nào rảnh
Học hai ngành cùng lúc đã là một lịch trình dày đặc. Phương còn xếp thêm vào đó chương trình CFA, chứng chỉ mà phần lớn người học chỉ bắt đầu chinh phục sau khi đã ra trường và đi làm được vài năm.
Tháng 1 năm 2025, hai tháng trước khi nhận bằng Tài chính Quốc tế với GPA 3.87/4.0, cô đậu CFA Level II. Bạn học nhớ về giai đoạn này qua chính nhịp sinh hoạt của Phương suốt gần một năm liền: sáng ở giảng đường của ngành này, chiều chạy sang lớp của ngành kia, tối lại ngồi vào đề ôn CFA. Gần như không có buổi tối nào trong tuần được cô coi là ngày nghỉ.
Năm công việc, năm cách nhìn con số
Từ tháng 7 năm 2024 đến giữa năm 2026, Phương đi qua năm vị trí trong năm lĩnh vực khác nhau của ngành tài chính. Bạn bè trêu cô đổi việc nhanh như đổi áo. Phương gọi đó là sưu tầm ống kính, mỗi nơi cho cô một góc nhìn mới về cùng một dòng số liệu.
Thời gian | Nơi làm việc | Vị trí | Góc nhìn thu được |
7/2024 - 1/2025 | Saigon Futures | Phân tích cơ bản hàng hóa | Giá cà phê, cao su không nằm trong bảng tính, mà nằm ở thời tiết Brazil và chính sách xuất khẩu của Ấn Độ |
1/2025 - 5/2025 | BIDV Securities | Thực tập nghiên cứu cổ phiếu | Cách định giá doanh nghiệp, và ranh giới mong manh giữa giá trị và giá cả |
5/2025 - 8/2025 | Đô Thành Group | Phân tích M&A | Con số được "trang điểm" thế nào cho một thương vụ, nhìn từ chính phía người cầm cọ |
8/2025 - 12/2025 | Trungnam Group | Chuyên viên tài chính | Con số rời khỏi slide thuyết trình, chạm vào dòng tiền thật của một doanh nghiệp lớn |
12/2025 - nay | EY, khối FSO Assurance | Tư vấn mô hình rủi ro tín dụng | Câu hỏi bị đảo ngược: không còn là "đáng giá bao nhiêu" mà là "mô hình có đang đo đúng xác suất vỡ nợ không" |
Song song với hành trình đó, tháng 1 năm 2026, Phương lấy thêm chứng chỉ hành nghề chứng khoán chuyên ngành quản lý quỹ do Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cấp. Tủ chứng chỉ của cô ngày càng dày, nhưng thứ cô tích lũy được nhiều nhất sau hai năm không phải là một tấm bằng nào cả. Đó là một sự hoài nghi lành mạnh: con số có thể nói thật, nói thiếu, hoặc nói dối, và ba trường hợp ấy nhìn bề ngoài gần như giống hệt nhau.
Buổi cà phê ba mươi phút kéo dài gần hai tiếng
Giữa năm 2026, đội phân tích của Vaynhanh đang tìm một người có thể rà soát lại các giả định đằng sau công cụ tính DTI và khả năng chi trả của nền tảng. Yêu cầu đặt ra không dễ: cần người hiểu mô hình rủi ro tín dụng ở mức thực hành, nhưng cũng đủ trẻ để hiểu vấn đề của chính những người vay trẻ, đặc biệt là nhóm làm nghề tự do với thu nhập không cố định, nhóm mà các mô hình truyền thống vẫn hay đánh giá sai.
Chị Lê Thị Hồng Nhung gặp Phương tại một sự kiện của cộng đồng CFA ở TP. Hồ Chí Minh. Buổi cà phê dự định ba mươi phút kéo dài gần hai tiếng, và phần lớn thời gian đó là Phương hỏi ngược lại: ngưỡng DTI của Vaynhanh xử lý thu nhập theo mùa vụ như thế nào, công cụ tính có phân biệt nợ thẻ tín dụng quay vòng với nợ trả góp cố định hay không, dữ liệu CIC được đưa vào phần tư vấn đọc bảng so sánh ra sao.
Vài tuần sau, Phương nhận lời mời trở thành cố vấn độc lập về mô hình rủi ro tín dụng & kiến thức tài chính cho Vaynhanh, theo đúng cấu trúc mà PGS.TS Trần Văn Long đang đảm nhiệm: không tham gia vận hành kinh doanh hằng ngày, không hưởng bất kỳ lợi ích tài chính nào từ đối tác của nền tảng. Trước khi ký, cô làm một việc hiếm ai làm ở tuổi hai mươi ba: mang thư mời trình bộ phận tuân thủ của EY để xin phê duyệt xung đột lợi ích, bởi công việc cố vấn bên ngoài buộc phải tách bạch hoàn toàn khỏi danh mục khách hàng của công ty.
Công việc ở phía bên kia màn hình
Ở Vaynhanh, Phương rà soát định kỳ các giả định đầu vào của công cụ tính DTI và khả năng chi trả, rồi tìm cách bẻ gãy chúng bằng những kịch bản xấu nhất có thể xảy ra: người vay mất việc ba tháng liền, lãi suất thả nổi tăng vọt sau giai đoạn ưu đãi, một khoản nợ thẻ bị bỏ sót khi khai báo. Cô cũng góp phần xây dựng thư viện bài viết của nền tảng nhờ nền tảng kiến thức sâu rộng của mình.
Câu chuyện vẫn đang ở phía trước
Ở tuổi hai mươi ba, hồ sơ của Nguyễn Thu Phương đọc như của một người đã đi làm nhiều năm. Nhưng chính cô là người đầu tiên nhắc rằng hai năm kinh nghiệm vẫn chỉ là hai năm, không hơn. CFA Level III cô vẫn chưa hoàn thành. Còn công việc ở Vaynhanh, tính đến thời điểm này, mới chỉ vừa bắt đầu được vài tháng.
Phần còn lại, nếu có, sẽ do chính cô quyết định.
Tìm hiểu thêm về Nguyễn Thu Phương tại:
https://www.linkedin.com/in/phuongnguyen-finance/